Δευτέρα, 7 Μαΐου 2018

Μάης '68: Η Φιλοσοφία στους δρόμους

του Ανδρέα Ζεμπίλα


Σε κάθε επανάσταση, εξέγερση ή εκτεταμένες και αιματηρές ταραχές τίθενται πιστεύω φιλοσοφικά ερωτήματα για όσους συμμετέχουν: Ποιος είμαι; Πού πάω; Τι είναι αυτό το περιβάλλον; Αυτή η κοινωνία;

Τα ερωτήματα αυτά, του όντος (του ανθρώπου) και του είναι (του κοινωνικού περιβάλλοντος), δεν διατυπώνονται με ακριβείς φιλοσοφικούς όρους και σχεδόν πάντα είναι υπόγεια.

Μπορεί ο Ουγκό να είχε βάλει τον Γαβριά στους "Άθλιους" να τραγουδάει τον Βολταίρο και τον Ρουσώ, φιλόσοφους του Διαφωτισμού, στα παρισινά οδοφράγματα του 1832 πριν πέσει νεκρός από τις σφαίρες των στρατιωτών.

Όμως το 1968 τα πράγματα ήταν διαφορετικά.

Οι εξεγερμένοι φοιτητές και εργάτες δεν είχαν και σε μεγάλη υπόληψη τους επαγγελματίες φιλόσοφους. Δύο φορές είχαν διώξει αρχικά τον Σαρτρ -τον πιο διάσημο φιλόσοφο της εποχής- από τη Σορβόνη και το Θέατρο Odeon όταν πήγε εκεί να μιλήσει.

Μπορεί κανείς να ανιχνεύσει κάποιες φιλοσοφικές και άλλες επιρροές στην εξέγερση του '68, όπως ο Νίτσε, ο Μαρξ και ο Φρόιντ, αλλά αυτές ήταν μάλλον υποδόριες. Ο κόσμος των ιδεών προσέφερε μια «γλώσσα», κάποιες αναφορές, έδινε ένα -έστω με πολύ ασαφή περιχαράκωση- πλαίσιο στις πράξεις.

Δεν ήταν όμως οι φιλόσοφοι αυτοί που κατέβαζαν τους φοιτητές και τους εργαζόμενους στα οδοφράγματα.

Από την άλλη πλευρά, ήταν πολλοί οι διανοούμενοι που επηρεάστηκαν από τον Μάη του '68. Να αναφέρω εδώ τους Φουκό, Ντεριντά, Ντελέζ, Μπουρντιέ, Λιοτάρ, Μπαντιού, Λακάν. Κάποιοι το είχαν αναγνωρίσει χωρίς επιφυλάξεις.

Ο Φουκό είχε γράψει: «Είναι βέβαιο ότι χωρίς τον Μάη του '68 δεν θα είχα κάνει ποτέ αυτά που έκανα για τη φυλακή, την παραβατικότητα, τη σεξουαλικότητα» ("Dits et Ecrits", no. 900).

Ο Αλέν Μπαντιού έγραψε αργότερα στο έργο του "L' ypothese communiste": «Παραμένουμε σύγχρονοι του Μάη του '68».

Έτσι, Φιλοσοφία και πολιτική αναδιατυπώθηκαν σε κοινή πορεία, που μεταξύ άλλων αμφισβήτησε τον δογματικό μαρξισμό.

Δεν ήταν επανάσταση ο Μάης, το κίνημα δεν κατέλαβε την εξουσία, δεν ανέτρεψε τον καπιταλισμό. Αμφισβήτησε όμως όλες τις εξουσίες και τίποτα δεν παρέμεινε ίδιο στις δυτικές κοινωνίες.

Πενήντα χρόνια αργότερα, παραμένει το μήνυμα των εξεγερμένων προς το μέλλον: «είναι μόνο μια αρχή, ο αγώνας συνεχίζεται».

η Αυγή

 

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου